Onkruid tussen tegels bestrijden zonder gif: wat werkt en wat mag?

Onkruid tussen tegels verwijder je het best zonder gif: met een haakvormige voegenkrabber of voegenborstel, met heet water of met een stoomreiniger. Giftige middelen zijn voor straten, terrassen en opritten vaak niet eens toegestaan. Milieu Centraal wijst erop dat bij een bestrijdingsmiddel op bestrating maar ongeveer een vijfde bij het onkruid terechtkomt.

Wat wel en niet mag

Op de pagina Groene aanslag en onkruid op tegels schrijft Milieu Centraal dat van een middel dat je op bestrating aanbrengt grofweg een vijfde bij het onkruid komt. De helft spoelt via het riool in het oppervlaktewater en ongeveer een derde trekt in de bodem en het grondwater. Zulke middelen kunnen ook planten beschadigen die ze raken, en bodemleven zoals in de grond nestelende bijen.

• Koop alleen middelen met een toelatingsnummer van het Ctgb. Dat nummer begint met NL of EU, of eindigt op een N.
• Chloor (natriumhypochloriet) is niet toegestaan op tegelpaden en terrassen. Er zijn middelen voor buiten die je voorzichtig mag gebruiken tegen mos of algen op muren, beelden, balkons en bloempotten. Gebruik daarvoor geen gewone bleek en meng niet met andere schoonmaakmiddelen.
• Schoonmaakazijn is niet toegestaan. Tafelazijn (natuurazijn) mag onder strikte voorwaarden in kleine hoeveelheden tegen onkruid op bestrating, maar niet tegen groene aanslag. Azijn met een hoog zuurgehalte dat je online koopt, heeft geen toelating en kan schadelijk zijn voor mensen, dieren en milieu.
• Termen als natuurlijk, plantaardig of eco op het etiket zeggen niets over veiligheid.

Op een andere pagina over bestrijdingsmiddelen en het milieu waarschuwt Milieu Centraal ook voor huismiddeltjes als chloor, schoonmaakazijn en zout. Ze zijn niet getest als bestrijdingsmiddel, kunnen de natuur schaden en zijn schadelijk voor de gezondheid. Zout valt daar dus ook onder. Middelen tegen onkruid en groene aanslag dragen vaak de waarschuwing Gevaarlijk voor bijen. Milieu Centraal adviseert ze te mijden. Een deel is niet selectief en doodt of beschadigt elke plant, struik of boom die het raakt.

Houd de verpakking en lever restanten in als klein chemisch afval.

Methoden zonder gif

Milieu Centraal sorteert ze op milieubelasting, met de lichtste het eerst:

Huur of leen een stoomreiniger of brander, want je gebruikt ze niet vaak. Welke methode je ook kiest, begin zodra je onkruid ziet, voordat het diep wortelt.

Voorkom dat het terugkomt

• Houd terras en paden zo klein als nodig. Milieu Centraal noemt als richtlijn maximaal 15 vierkante meter bestrating, met minimaal 80 procent groen in een grotere tuin.
• Leg nieuwe bestrating op schoon zand met een afbreekbaar worteldoek met het OK compost-keurmerk.
• Gebruik tussen de tegels een speciaal onkruidwerend voegmateriaal dat water doorlaat in plaats van gewoon zand.
• Veeg regelmatig, zodat kiemplantjes en mos geen kans krijgen.
• Zorg dat water wegloopt. Een droog oppervlak is een slechte basis voor groene aanslag.

In de border is het anders

Voor het onkruid in je tuin zelf geeft Milieu Centraal op de pagina Onkruid voorkomen en verwijderen andere tips.

• Zaadonkruid haal je weg net na de bloei, vóór de zaadvorming. Het meeste trek je met de hand uit de grond. Gooi het niet op de composthoop.
• Bij wortelonkruid zoals zevenblad en heermoes haal je zo veel mogelijk wortel weg met een plantschepje of onkruidsteker. Ook die wortels gaan niet op de composthoop.
• Schoffelen kan beter achterwege blijven, omdat te diep schoffelen het bodemleven verstoort. Doe je het toch, werk dan alleen de bovenste paar centimeter, bij droog weer.
• Dek kale grond af met bodembedekkers, boomschors of een laag organisch materiaal als maaisel, compost of stro. Voor zon werken siergrassen, beemdooievaarsbek of bosaardbei, voor schaduw gevlekt longkruid, en klimop doet het in zon en schaduw.
• Voorzichtig met cacaodoppen als je een hond hebt, want die kan er ziek van worden.
• Wortelpennen als paardenbloem en ridderzuring kun je uitsteken of laten staan. Ze halen voedingsstoffen omhoog.
• Invasieve soorten zoals Japanse duizendknoop verwijder je altijd en gooi je niet in de gft-bak.

Chemische middelen raadt Milieu Centraal in de border af vanwege de milieubelasting. Bij een echte plaag kunnen ze soms de enige oplossing zijn. Koop dan alleen een middel met een Ctgb-toelating en volg de gebruiksaanwijzing nauwkeurig.

Veelgestelde vragen

Mag ik azijn uit de keukenkast gebruiken?

Schoonmaakazijn niet. Tafelazijn (natuurazijn) mag volgens Milieu Centraal onder strikte voorwaarden in kleine hoeveelheden tegen onkruid op bestrating, niet tegen groene aanslag. Wil je een azijnproduct kopen, kies dan een middel met een toelatingsnummer van het Ctgb.

Hoe lang duurt het voor onkruid doodgaat na een brander?

Een paar seconden schroeien doodt het deel boven de grond, de plant sterft na enkele dagen. De wortels blijven zitten, dus het onkruid komt vaak terug. Kies daarom voor de voegenkrabber als je het onkruid met wortel wilt verwijderen.

Is een hogedrukreiniger een goed idee?

Voor groene aanslag werkt hij, maar hij gebruikt water en energie en maakt lawaai. Hij kan ook voegen en poriën openen, waardoor de aanslag sneller terugkomt, schrijft Milieu Centraal.

Wat kost het?

Milieu Centraal noemt geen prijzen. Je kunt een voegenkrabber en een emmer heet water gebruiken zonder iets nieuws te kopen. Voor stoom en brander adviseert de organisatie te huren of lenen.

Voor het eerstvolgende droge weekend heb je een voegenkrabber, een ketel heet water en een bezem nodig. Begin bij de voegen langs de gevel en de schutting, daar groeit het meeste.